Baszta Lontowa

Baszta Lontowa to jeden z niewielu śladów średniowiecznego Kołobrzegu, który przetrwał do naszych czasów. Stojąca przy ulicy Dubois gotycka wieża obronna z XIV wieku to jedyny w pełni zachowany element dawnych murów miejskich. Reszta fortyfikacji zniknęła dawno temu, zastąpiona nowożytnymi umocnieniami, a później zniszczona przez wojnę. Ta masywna, ceglana budowla daje wyobrażenie o tym, jak kiedyś wyglądała obrona miasta.

Nie każdy wie, że potoczna nazwa „Baszta Prochowa” to pomyłka tłumaczeniowa z czasów powojennych. Prawdziwa Baszta Prochowa stała zupełnie gdzie indziej – w okolicach dzisiejszych ulic Katedralnej i Rzecznej – i jej historia zakończyła się dramatycznie 3 maja 1657 roku, kiedy piorun uderzył w zgromadzony w niej proch. Eksplozja była tak potężna, że uszkodziła okoliczne domy i nawet wieżę kolegiaty, pokrywając ją pęknięciami.

Historia baszty obronnej Kołobrzegu

Baszta powstała w XIV wieku jako część rozbudowanego systemu obronnego od strony północnej miasta. Średniowieczne mury Kołobrzegu miały długość około 1570 metrów i obejmowały liczne baszty, czatownie oraz bramy – Solną, Młyńską i Kamienną. Cały ten system przez kolejne stulecia był modernizowany i rozbudowywany, szczególnie w XV i XVI wieku.

W XVII wieku średniowieczne obwarowania ustąpiły miejsca nowożytnym fortyfikacjom twierdzy. Z czasem większość starych murów została rozebrana lub zniszczona. Baszta Lontowa przetrwała kolejne epoki, a nawet walki o Kołobrzeg w 1945 roku przeszła stosunkowo obronną ręką, doznając jedynie niewielkich uszkodzeń. To wyjątkowe, bo Kołobrzeg został zniszczony w 90% podczas II wojny światowej.

Ze średniowiecznych murów obronnych Kołobrzegu zachowały się dziś tylko dwa obiekty: Baszta Lontowa w całości oraz fragmenty ruin Baszty Więziennej.

Co zobaczyć w Baszcie Lontowej

Baszta została zbudowana na planie prostokąta i ma cztery kondygnacje plus strych. Obiekt jest podpiwniczony, a całość przykrywa dwuspadowy dach kryty czerwoną dachówką. Z zewnątrz widać charakterystyczne ceglane elewacje zdobione pięcioma pionowymi lizenami – płaskimi pionowymi pasami, które dzielą ściany i nadają budowli rytm.

W lizenach znajdują się nisze okienne, choć elewacja południowa ma zamiast okien otwory strzelnicze – przypomnienie o obronnym przeznaczeniu budowli. W części parterowej po prawej stronie widać portal wejściowy z zamurowaną częścią ostrołukową oraz neogotyckie okno ze zdeformowanym gotyckim zakończeniem. To ślady kolejnych przebudów i napraw, które baszta przechodziła przez wieki.

Baszta graniczyła niegdyś z fosą i była włączona w ciąg murów miejskich. Stojąc dziś przed nią, można sobie wyobrazić, jak wyglądała średniowieczna obrona miasta – masywne mury, woda w fosie i strażnicy obserwujący okolicę z otworów strzelniczych.

Dla kogo jest ta atrakcja

Baszta Lontowa to miejsce przede wszystkim dla miłośników historii i architektury średniowiecznej. Nie trzeba być ekspertem, żeby docenić ten zabytek – wystarczy zatrzymać się na chwilę i pomyśleć, że te mury stoją tu od ponad 600 lat. Dla dzieci może być mniej atrakcyjna, bo nie można wejść do środka i nie ma tu żadnych interaktywnych elementów.

Warto zajrzeć w to miejsce podczas spaceru po Kołobrzegu, szczególnie jeśli interesuje się dawną architekturą obronną. To dobry punkt na trasie zwiedzania Starego Miasta – baszta znajduje się przy ulicy Dubois, najstarszej ulicy w mieście, więc łatwo połączyć jej oglądanie z wizytą w innych zabytkach centrum.

Obecny stan i zwiedzanie

Przez lata baszta miała różnych gospodarzy. Do 2012 roku mieściło się w niej Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, później obiekt przeszedł w ręce prywatne. W 2019 roku zapadła decyzja o przejęciu baszty przez kołobrzeski magistrat, a w 2023 roku miasto przystąpiło do remontu zabytku.

Obecnie baszta pozostaje własnością prywatną i można ją obejrzeć wyłącznie z zewnątrz. Nie ma możliwości wejścia do środka, co oczywiście ogranicza wrażenia ze zwiedzania. Z drugiej strony, sama bryła budowli i jej detale architektoniczne są na tyle ciekawe, że warto się tu zatrzymać choćby na kilka minut.

Gotycka Baszta Lontowa to jeden z najstarszych zabytków Kołobrzegu i jedyny średniowieczny element obronny miasta, który przetrwał w całości do dziś.

Jak dojechać i ile czasu poświęcić

Baszta znajduje się przy ulicy Dubois w centrum Kołobrzegu, w odległości spaceru od głównych punktów turystycznych miasta. Z dworca kolejowego można dojść pieszo w około 15-20 minut. Jeśli ktoś porusza się samochodem, w okolicy są płatne parkingi.

Na samo oglądanie baszty wystarczy kilkanaście minut. To nie jest miejsce, gdzie spędza się godziny – raczej punkt na trasie dłuższego spaceru po Starym Mieście. Można zrobić zdjęcia, przyjrzeć się detalom architektonicznym i ruszyć dalej. Warto połączyć wizytę z oglądaniem innych zabytków Kołobrzegu, takich jak Bazylika Konkatedralna czy port.

Informacje praktyczne

Adres: ul. Dubois (okolice numeru 14-20), Kołobrzeg

Cena: Brak opłat – obiekt można oglądać bezpłatnie z zewnątrz

Godziny: Dostępna do oglądania z zewnątrz o każdej porze; wnętrze nie jest udostępnione do zwiedzania

Czas zwiedzania: 10-15 minut

Dojazd: Pieszo z centrum Kołobrzegu (5-10 minut od Bazyliki), z dworca PKP około 15-20 minut spacerem

Parking: Płatne parkingi w okolicy Starego Miasta